Het Bijbels Museum toen en nu | Dwars door de collectie

1 november 2017

Het 19de eeuwse ‘Bijbelsch Museum’ van ds. Leendert Schouten, een nationale en internationale bezienswaardigheid in het laat 19de eeuwse Utrecht, vertelt verhalen over een tijd waarin oude zekerheden over de Bijbel wankelden en nieuwe waarheden het licht zagen. Bijbelwetenschappers, vertalers, dominees, archeologen, de eerste fotografen en reizigers naar het Heilige Land brachten de wereld waarin de Bijbel is ontstaan voor velen dichterbij. Hun onderzoek en kennis riepen ook vragen op over de historische waarheid van de Bijbelse verhalen, over natuurverschijnselen en wonderen, over de auteurs van de Bijbel.

Als hedendaags conservator ben ik er in geoefend om “neutrale” informatie zo kort en bondig mogelijk aan het publiek te presenteren. Wat ik zelf denk en geloof laat ik buiten beschouwing. In het museum van mijn verre voorganger was dat heel anders. De emoties over archeologische vondsten en wetenschappelijke inzichten liepen bij dominee Schouten vaak hoog op. Woede en euforie wisselden elkaar af. Daarom vind ik het boeiend om in zijn denkwereld door te dringen en te ontdekken hoe zijn gepassioneerde liefde voor de Bijbel leidt tot een museum. Er stond iets op het spel, bij hem en in zijn Bijbels Museum.

Waarom kwamen de mensen in de 19de eeuw van heinde en verre naar de pastorie? Als ik nu in ons Schoutenkabinet zit, tussen de objecten van toen in een 19de eeuwse sfeer, moet ik moeite doen om me voor te stellen wat er zo bijzonder is aan deze collectie. De belevingswaarde was toen waarschijnlijk heel hoog. Maar waarom? Wat was de magie van de modellen van de Tabernakel en de Tempelberg? En kunnen wij in de 21ste eeuw deze magie ook nog voelen en ervaren? Voor wie hebben deze voorwerpen nu nog betekenis? Wat zijn de raakvlakken met onze tijd?

Zoektocht in het Bijbels Museum

In de volgende blogs doe ik verslag van mijn zoektocht naar de betekenis en belevingswaarde van een aantal voorwerpen uit het oude Bijbelse Museum van dominee Schouten. We beginnen met zijn prachtige model van de Tempelberg in Jeruzalem. Voor het eerst in de geschiedenis van het museum gaat het model op reis naar een ander museum. Lang geleden verscheept van Jeruzalem naar Utrecht, gaat het nu van Amsterdam naar Berlijn.

Onderzoek

Mijn onderzoek naar de 19de eeuwse collectie van ds. Leendert Schouten wordt mede mogelijk gemaakt door de NWO Museumbeurs en zal in 2018 worden afgesloten met een promotie aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. Alle beschreven en getoonde voorwerpen behoren tot de collectie van het Bijbels Museum in Amsterdam. Alle tekst is onder verantwoordelijkheid van de schrijver/onderzoeker.

© H.A. Pool, Bijbels Museum. Disclaimer.

Meld je aan voor de nieuwsbrief